Kinderen die een dyslexiebehandeling volgen, oefenen thuis vaak bijna dagelijks met lezen en spellen. De behandeling bij een gespecialiseerde kliniek vindt doorgaans eenmaal per week plaats. Ouders of andere verzorgers begeleiden het kind bij het thuiswerk. In deze studie richtten de onderzoekers zich op moeders, omdat er te weinig vaders deelnamen om hen afzonderlijk te kunnen onderzoeken.
Twee vormen van zelfvertrouwen
De onderzoekers maakten onderscheid tussen algemeen opvoedingszelfvertrouwen en het specifieke vertrouwen van moeders in hun vermogen om hun kind bij lees- en spellingshuiswerk te begeleiden. Zij onderzochten hoe deze twee vormen van zelfvertrouwen samenhangen met stress, huishoudelijke chaos, steun vanuit de kliniek en conflict tussen moeder en kind tijdens het huiswerk.
De moeders werden geworven via vier instellingen die gespecialiseerd zijn in dyslexiebehandeling. Zij vulden online vragenlijsten in over ervaren stress, de mate van orde en rust in huis, de kwaliteit van de ondersteuning door de kliniek, hun zelfvertrouwen als opvoeder, hun zelfvertrouwen bij huiswerkbegeleiding en conflict met hun kind tijdens het huiswerk.
De onderzoekers analyseerden de samenhang tussen deze factoren met een padanalyse. Daarbij hielden zij onder meer rekening met het opleidingsniveau en de werkuren van de moeder en met het geslacht en de groep van het kind.
Stress en chaos hangen samen met minder zelfvertrouwen
Moeders die meer stress rapporteerden, voelden zich minder bekwaam als opvoeder én minder bekwaam in het begeleiden van lees- en spellingshuiswerk. Hetzelfde gold voor moeders die hun huishouden als minder geordend en rumoeriger ervoeren.
Een hogere ervaren kwaliteit van de steun vanuit de dyslexiekliniek hing samen met meer zelfvertrouwen bij huiswerkbegeleiding. Dit verband was sterker dan het verband tussen die steun en algemeen opvoedingszelfvertrouwen.
Moeders die zich meer bekwaam voelden in het begeleiden van huiswerk, rapporteerden minder conflict met hun kind tijdens die momenten. Het algemene opvoedingszelfvertrouwen hing ook samen met minder conflict, maar dit verband was niet langer onafhankelijk aanwezig wanneer rekening werd gehouden met het specifieke zelfvertrouwen bij huiswerkbegeleiding.
In het statistische model liepen de verbanden van huishoudelijke chaos en de kwaliteit van klinieksteun met conflict volledig via het zelfvertrouwen van moeders bij huiswerkbegeleiding. Het verband tussen stress en conflict liep slechts gedeeltelijk via dit zelfvertrouwen: stress hing in het model ook rechtstreeks samen met meer conflict.
Geen uitspraken over oorzaak en gevolg
Het onderzoek heeft een dwarsdoorsnede-opzet. Daardoor kan niet worden vastgesteld of bijvoorbeeld minder zelfvertrouwen tot meer conflict leidt, of dat conflict het zelfvertrouwen van moeders vermindert. Ook kunnen de gevonden verbanden in beide richtingen werken.
Verder waren uitsluitend moeders in de uiteindelijke analyses opgenomen. De resultaten zijn daarom niet zonder meer van toepassing op vaders. De onderzoekers verzamelden ook geen gegevens over de etnische achtergrond van de gezinnen en maten de sociaaleconomische positie niet. Vervolgonderzoek kan daarnaast onderzoeken welke rol eventuele lees- en spellingsproblemen van ouders zelf spelen bij het begeleiden van hun kind.
Wat betekent dit in de praktijk?
Voor dyslexieklinieken wijzen de resultaten erop dat ondersteuning van ouders samenhangt met meer vertrouwen bij de begeleiding van lees- en spellingshuiswerk. De onderzochte steun omvatte onder meer instructie, leermateriaal, bereikbaarheid van de behandelaar en begeleiding bij de opvoedkundige kant van het huiswerk.
Voor professionals en ouders noemen de onderzoekers doorlopend overleg over de huiswerkbegeleiding als mogelijke aanvulling op alleen instructiemateriaal. Ook kunnen praktische aanwijzingen over huiswerkroutines, afleiding en vaste oefenmomenten aansluiten bij de onderzochte rol van huishoudelijke chaos.
Voor de interpretatie van de resultaten is voorzichtigheid nodig: het onderzoek laat verbanden zien, maar kan niet vaststellen welke factor de andere veroorzaakt.
Bron: De Jong, P. F. & Zee, M. (2026). Help! I Have to Assist My Child With Reading and Spelling: Mothers’ Teaching Self-Efficacy and Mother-Child Conflict During Homework, Dyslexia, 32, e70048. DOI: https://doi.org/10.1002/dys.70048
