Hitte in de klas verlaagt de leerprestaties van leerlingen en kan verschillen in onderwijskansen vergroten. Dat beschrijft de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in People and Climate, de Engelstalige uitgave van Mens en klimaat. De auteurs, Ramy El-Dardiry, Paul ’t Hart, Victor Toom, Annick de Vries en Suzanne Hulscher, bespreken in het hoofdstuk over sociaaleconomische verschillen hoe hitte doorwerkt in het onderwijs. Een schooljaar dat gemiddeld een halve graad warmer is, kan leiden tot 1 procent lagere leerresultaten. Ook Nederlandse leerlingen halen op hete examendagen gemiddeld lagere cijfers.
Het hoofdstuk beschrijft hoe de gevolgen van klimaatverandering samenhangen met inkomen, opleiding en de mogelijkheden om beschermende maatregelen te nemen. Onderwijs is een van de terreinen waarop bestaande verschillen verder kunnen toenemen. Daarbij gaat het zowel om de invloed van warmte op het leren gedurende een schooljaar als om de gevolgen voor prestaties tijdens examens.
Minder leren in een warmer schooljaar
Een warm klaslokaal vermindert de leerprestaties. De daling van 1 procent bij een gemiddeld een halve graad warmer schooljaar komt naar voren uit de wetenschappelijke studies die de WRR bespreekt. Tijdens hittegolven is het negatieve effect nog groter.
In de Verenigde Staten treft dit leerlingen uit alle groepen, maar is het negatieve effect voor Afro-Amerikaanse en Latino-leerlingen ongeveer drie keer zo groot. Dat hangt samen met hun woonomgeving: zij wonen vaker in wijken met een sterk stedelijk hitte-eilandeffect, waar de temperatuur hoger ligt dan in de omgeving.
Ook in Nederland is de invloed van hitte meetbaar. De Inspectie van het Onderwijs onderzocht de eindexamenscores in het voortgezet onderwijs. Op hete dagen liggen die gemiddeld 0,034 punt lager dan op dagen met een normale temperatuur. Volgens de inspectie is de omvang van dit negatieve effect iets meer dan de helft van het gemiddelde effect van goed onderzochte interventies voor rekenen of lezen in het voortgezet onderwijs.
Gevolgen die langer doorwerken
Lagere examenresultaten werken op langere termijn door in onderwijsuitkomsten, blijkt uit internationaal vergelijkend onderzoek. De gevolgen zijn sterker bij jonge kinderen en leerlingen in arme wijken.
Een waarschijnlijke verklaring is dat deze groepen minder toegang hebben tot middelen die de gevolgen van hitte beperken. De WRR noemt airconditioning thuis als voorbeeld.
Een koelere woning of school kan volgens de raad een aanzienlijk verschil maken voor onderwijskansen. Verschillen in de mogelijkheden om aan hitte te ontsnappen spelen daarmee al vroeg in het leven een rol.
Schoolgebouwen verduurzamen, maar ook aanpassen
In het landelijke beleid dat de WRR bespreekt, krijgt aanpassing van scholen aan extreem weer weinig aandacht. De Uitvoeringsagenda Klimaat & Energie uit 2023 richt zich onder meer op het verduurzamen van schoolgebouwen door isolatie en zonnepanelen. Maatregelen om scholen aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering worden daarin niet genoemd. Ook de woorden koeling, airconditioning en zonwering ontbreken.
Op provinciaal en lokaal niveau beschrijft het rapport wel initiatieven. In onder meer Zuid-Holland, Noord-Brabant en Limburg informeren websites scholen over een klimaatbestendige inrichting van schoolpleinen. Daarbij gaat het om minder bestrating en meer ruimte voor planten en waterberging. De provincies stellen ook geld beschikbaar om deze aanpassingen uit te voeren.
Daarnaast zijn er gemeentelijke projecten. In sommige gemeenten werken ontwerpbureaus, architecten en de gemeente samen aan scholen die beter bestand zijn tegen de gevolgen van klimaatverandering.
Wat betekent dit in de praktijk?
Voor schoolbesturen en schoolleiders laten de bevindingen zien dat hitte aandacht verdient gedurende het hele schooljaar én tijdens examens. Een koelere school kan bijdragen aan de onderwijskansen van leerlingen.
Voor gemeenten en provincies biedt het rapport voorbeelden van aanpassing: minder bestrating op schoolpleinen, meer planten en ruimte voor waterberging. Ook beschrijft het samenwerking met ontwerpbureaus en architecten om scholen beter bestand te maken tegen klimaatverandering.
Voor onderwijsbeleid is van belang dat hitte leerlingen niet even hard raakt. De bevindingen geven aanleiding om aandacht te besteden aan leerlingen in arme wijken en hun mogelijkheden om thuis en op school verkoeling te vinden.
Bron: El-Dardiry, R., ’t Hart, P., Toom, V., de Vries, A. & Hulscher, S. (2026). People and Climate: How Social Infrastructure Powers Adaptation, WRR/Springer, hoofdstuk 5, met name paragraaf 5.4.3 en kader 5.2, p. 98–99. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-032-25831-1
